Houtrot beestjes is een verzamelnaam voor verschillende insecten en organismen die hout aantasten, verzwakken of er in leven. De bekendste zijn de houtworm, de boktor en de termieten, maar ook schimmels spelen een rol bij houtrot. Als je kleine gaatjes, zaagsel of holtes in hout ziet, is de kans groot dat een van deze beestjes aan het werk is geweest.
Welke houtrot beestjes zijn er?
De term “houtworm” is zelf al een verzamelnaam. Onder die noemer vallen meerdere soorten kevers waarvan de larven zich door hout heen vreten. De meest voorkomende in Nederland zijn:
- Gewone houtworm (Anobium punctatum): de kleine kever die je het vaakst in woningen tegenkomt. De larven leven in het hout en vreten er gangen doorheen. Volwassen kevers boren ronde uitvlieggaatjes van ongeveer 1 tot 2 millimeter.
- Boktor (Hylotrupes bajulus): een grotere kever waarvan de larven zich door naaldhout vreten. De uitvlieggaatjes zijn ovaal en groter, tot wel 1 centimeter breed.
- Meubelkever (Lyctus brunneus): tast vooral hardhout aan, zoals eiken. De gangen liggen vlak onder het oppervlak, waardoor het hout snel inzakt.
- Termieten: in Nederland zeldzaam, maar in warmere landen een grote boosdoener. Ze vreten hout van binnenuit leeg, waarbij de buitenkant lang intact lijft.
Naast insecten zijn er ook schimmels die houtrot veroorzaken, zoals de echte huiszwam. Die is technisch gezien geen beestje, maar werkt vaak samen met vochtig hout om de aantasting te versnellen. Insecten gedijen ook beter in vochtig hout, waardoor rot en beestjes elkaar versterken.
Hoe herken je houtrot beestjes?
De beestjes zelf zie je zelden; het zijn de sporen die ze achterlaten die opvallen. Let op de volgende signalen:
- Kleine ronde gaatjes: uitvlieggaatjes van de gewone houtworm zijn 1 tot 2 millimeter groot en netjes rond.
- Fijn zaagsel (boormeel): onder of naast aangetast hout ligt vaak een hoopje fijn, korrelig stof. Dit is uitwerpselen en houtdeeltjes van de larven.
- Hol klinkend hout: klop je op het hout en klinkt het hol, dan zijn er waarschijnlijk gangen binnenin.
- Zacht of verkruimelend hout: hout dat je makkelijk met een schroevendraaier kunt indrukken, is ernstig aangetast.
- Ovale gaten: grotere, ovale gaten wijzen eerder op een boktor dan op de gewone houtworm.
Verse uitvlieggaatjes zijn lichtgekleurd van binnen. Oude gaatjes zijn donkerder door stof en vuil. Dat verschil helpt je om te bepalen of de aantasting nog actief is of al gestopt.
Welk hout is het kwetsbaarst?
Niet elk hout trekt houtrot beestjes even sterk aan. Vochtig, zacht en oud hout is het aantrekkelijkst. Vurenhout, grenen en andere naaldhoutsoorten worden vaker aangetast dan hard tropisch hout. Hout dat direct contact maakt met de grond of buiten staat zonder goede bescherming, loopt het meeste risico. Binnen in huis zijn onbehandelde balken op zolder, in de kruipruimte en in oude kozijnen veelvoorkomende plekken.
Wat kun je doen als je houtrot beestjes ontdekt?
Eerst bepaal je of de aantasting actief is. Veeg het boormeel weg en leg er een wit papiertje onder. Als er na een paar weken nieuw zaagsel op het papier ligt, is er nog activiteit. Bij lichte aantasting kun je het hout behandelen met een insecticide op olie- of waterbasis, speciaal bedoeld voor houtwormen. Let op: dergelijke middelen werken het best op larven vlak onder het oppervlak, niet op larven diep in het hout.
Bij ernstige aantasting of bij constructief hout (balken, dragende delen) schakel je beter een specialist in. Zij kunnen het hout injecteren, vervangen of behandelen met professionele middelen. Zorg daarnaast altijd voor droog hout: ventileer goed, verhelp lekkages en houd de luchtcirculatie rond houten constructies op peil. Vochtig hout is het begin van bijna elk probleem met houtrot beestjes.
Zie je alleen oude gaatjes zonder nieuw boormeel, dan is de kans groot dat de aantasting al gestopt is. Controleer het hout wel regelmatig, want nieuwe kevers kunnen zich opnieuw in oud aangetast hout vestigen.
